Anal fissür nedir?
Anal fissür, makatın (anal kanalın) yüzeyini döşeyen ince dokudaki bir çatlak ya da yırtıktır. Çoğunlukla sert veya büyük bir dışkının geçişiyle oluşur. En tipik belirtileri dışkılama sırasında keskin ağrı ve dışkıda parlak kırmızı kandır.
Fissür, hemoroid veya anal fistül gibi diğer makat sorunlarıyla karışabilir. Aşağıda belirtileri, nedenlerini, akut ve kronik ayrımını ve tanının nasıl konduğunu bulacaksınız. Tedavi için tedavi sayfasına geçebilirsiniz.
Belirtileri nelerdir?
Anal fissürün en sık belirtileri şunlardır:
- Dışkılama sırasında keskin, yırtılma benzeri ağrı
- Dışkılamadan sonra saatlerce sürebilen yanma veya zonklama
- Dışkıda ya da tuvalet kâğıdında parlak kırmızı kan
- Bazen makat çevresinde kaşıntı veya tahriş
Ne zaman beklememelisiniz?
Koyu/katran renkli dışkı, bol miktarda kanama, ateş, belirgin kilo kaybı ya da giderek artan şikâyetlerde muayeneyi ertelemeyin. Acil durumda 112’yi arayın.
Belirtileriniz birkaç günlük basit önlemlere rağmen düzelmiyor veya tekrar ediyorsa hekime başvurun. Kanamanın nedenini yalnızca muayene kesinleştirir.
Fissür neden oluşur?
Anal fissürün nedeni çoğu zaman tam olarak belli değildir. Sık görülen zemin hazırlayıcı durumlar şunlardır:
- Kabızlık; sert veya büyük dışkı (çocuklarda sık bir nedendir)
- Sık ishal
- Gebelik ve doğum
- Crohn hastalığı, ülseratif kolit gibi inflamatuar bağırsak hastalıkları
- Bazı enfeksiyonlar
İyileşmeyen fissürde altta yatan neden
Alışılmadık yerde olan, çok sayıda veya basit tedavilere rağmen iyileşmeyen fissürler, altta yatan bir hastalığı düşündürebilir. Böyle durumlarda doktorunuz ek değerlendirme isteyebilir. Geçirdiğiniz hastalıkları ve kullandığınız ilaçları muayenede anlatın.
Akut ve kronik fissür
Kısa süre önce ortaya çıkan ve birkaç hafta içinde iyileşebilen fissürler “akut” kabul edilir. Genellikle altı haftadan uzun süren veya tekrarlayan fissürler ise “kronik” olarak adlandırılır.
Kronik fissürün özellikleri
Kronik fissüre bazen ek bulgular (çatlağın kenarında deri katlantısı ya da kanal içinde küçük bir kabartı) eşlik edebilir. Kronik fissürde iyileşme daha uzun sürebilir ve tedavi yaklaşımı değişebilir.
Rapordaki “akut” veya “kronik” ifadeleri tek başına hangi tedavinin uygulanacağını belirlemez. Bulguların sizin için ne anlama geldiğini doktorunuza sorun.
Tanı nasıl konur?
Anal fissür tanısı genellikle muayeneyle konur; çoğu zaman bölgeye bakılarak anlaşılır. Ağrı nedeniyle parmakla muayene veya anoskopi (kanalın içine bakma) ertelenebilir ya da daha sonra yapılabilir.
Ek değerlendirme ne zaman gerekir?
İyileşmeyen, yan tarafta yerleşen, çok sayıda olan veya atipik görünen fissürlerde doktorunuz altta yatan bir hastalığı araştırmak için ek inceleme isteyebilir.
- Şikâyetleriniz ne zaman başladı, hangi durumlarda artıyor?
- Daha önce kabızlık, ishal veya bağırsak hastalığı oldu mu?
- Kullandığınız ilaçlar ve geçirdiğiniz ameliyatlar neler?
Tanı sonrasında tedavi seçeneklerini doktorunuzla konuşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Anal fissür mü hemoroid mi?
İkisinin belirtileri benzeyebilir (ağrı, kanama). Fissür anal kanal yüzeyindeki bir çatlaktır; hemoroid ise damar yastıkçıklarının büyümesidir. Hangisinin söz konusu olduğunu muayene belirler. Tanı bölümünü okuyun.
Fissür kendi kendine geçer mi?
Çoğu akut (yeni) fissür, kabızlığın giderilmesi ve basit önlemlerle birkaç hafta içinde iyileşebilir. İyileşmeyen veya tekrarlayan fissürde doktora başvurun. Tedavi seçeneklerine bakın.
Hangi doktora başvurmalıyım?
İlk değerlendirme için aile hekimine veya genel cerrahiye başvurabilirsiniz. Doktorlar ve kurumlar sayfasına ve hazırlık listesine göz atın.
Dışkıda kan görmem tehlikeli mi?
Fissürde genellikle parlak kırmızı, az miktarda kan görülür. Ancak kanamanın nedenini yalnızca muayene kesinleştirir. Koyu/katran renkli dışkı, bol kanama veya kilo kaybı gibi durumlarda vakit kaybetmeden hekime başvurun.
Ağrı neden dışkılamadan sonra saatlerce sürüyor?
Fissüre anal kasın kasılması (spazm) eşlik edebilir; bu da dışkılama sonrası uzun süren yanma/ağrıya yol açar. Tedavinin bir amacı bu spazmı azaltmaktır. Topikal tedavi bölümünü inceleyin.
Merhemleri kendim alıp kullanabilir miyim?
Hayır. Fissürde kullanılan merhemler (nitrogliserin, kalsiyum kanal blokerleri) reçeteyle verilir ve yan etkileri olabilir. Doktorunuza danışmadan başlamayın. Ayrıntılar için tıklayın.
Ameliyat şart mı?
Hayır. Çoğu fissür ameliyatsız iyileşir. Cerrahi, ilaç ve işlemlere yanıt vermeyen kronik fissürlerde düşünülür. Cerrahi bölümünü okuyun.